پیشگیری از بارداری یکی از مسائل مهم در زندگی جنسی و زناشویی بسیاری از افراد است. روشهای مختلفی برای کنترل بارداری وجود دارد که هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند. یکی از روشهای کمتر شناختهشده اما مؤثر، اسفنج ضد بارداری است. این ابزار کوچک، نرم و قابل استفاده مجدد، میتواند بدون نیاز به تجویز پزشک مورد استفاده قرار گیرد. در این مقاله به طور کامل به معرفی اسفنج ضدبارداری میپردازیم.
شناخت اسفنج ضد بارداری
اسفنج ضدبارداری یک وسیله کوچک و نرم از جنس فوم پلیاورتان است که درون آن مقدار مشخصی از اسپرم کش وجود دارد. این اسفنج به صورت دایرهای طراحی شده و دارای فرورفتگیای است که برای قرارگیری روی دهانه رحم در نظر گرفته شده است.
زمانی که این اسفنج وارد واژن میشود، دهانه رحم را میپوشاند و با ترشح مواد اسپرم کش، مانع از رسیدن اسپرمها به تخمک میشود. استفاده از اسفنج ضد بارداری بهصورت صحیح و به موقع باعث میشود اثربخشی آن افزایش پیدا کند و درصد بارداری ناخواسته کاهش یابد. از آنجایی که استفاده از آن نیاز به مراجعه به پزشک ندارد، به عنوان یک روش قابل دسترس و راحت شناخته میشود.
عملکرد اسفنج ضد بارداری
نحوه عملکرد این اسفنج شامل دو بخش اصلی است:
مانع فیزیکی
با قرارگیری در جلوی دهانه رحم، راه ورود اسپرمها به رحم را مسدود میکند.
اثر شیمیایی
اسپرم کش موجود در اسفنج باعث غیرفعالشدن اسپرمها میشود و توانایی آنها برای بارور کردن تخمک را از بین میبرد.
طرز استفاده از اسفنج ضد بارداری
برای استفاده صحیح از اسفنج، مراحل زیر را دنبال کنید:
شستن دستها
پیش از استفاده ابتدا دستان خود را با آب و صابون بشویید تا از انتقال آلودگی به ناحیه تناسلی جلوگیری شود.
مرطوب کردن اسفنج
اسفنج را از بستهبندی خارج کرده و با کمی آب مرطوب کنید. این کار باعث فعال شدن مواد اسپرم کش موجود در آن میشود.
فشردن اسفنج
پس از مرطوب کردن، اسفنج را به آرامی فشار دهید تا مواد اسپرم کش درون آن بهخوبی پخش شوند و برای قرارگیری آماده شود.
قرار دادن اسفنج در واژن
در حالتی راحت (مثلاً نشسته یا درازکش)، اسفنج را وارد واژن کرده و آن را به سمت دهانه رحم هدایت کنید تا در جای مناسب قرار بگیرد.
نکات مهم استفاده از اسفنج ضد بارداری
برای بهرهمندی از حداکثر اثربخشی، آگاهی از چند نکته الزامی است.
مدتزمان مؤثر بودن اسفنج
استفاده از اسفنج ضد بارداری تا ۲۴ ساعت پس از قرارگیری در واژن مؤثر است. در این مدت، حتی در صورت داشتن چندین رابطه جنسی، همچنان از بارداری جلوگیری میکند.
زمان و نحوه خارجکردن اسفنج
حداقل ۶ ساعت پس از آخرین رابطه جنسی باید صبر کنید، سپس اسفنج را بهآرامی از واژن خارج کرده و دور بیندازید. هر اسفنج تنها برای مصرف یکبار طراحی شده است، استفاده مجدد نهتنها اثربخشی آن را کاهش میدهد بلکه میتواند خطر عفونت را افزایش دهد.
مزایای استفاده از اسفنج ضد بارداری
در ادامه به مهمترین مزایای استفاده از اسفنج ضد بارداری اشاره میکنیم:
بدون نیاز به مراجعه به پزشک
یکی از بزرگترین مزایای این روش این است که برای تهیه آن نیازی به نسخه پزشکی نیست. همین موضوع باعث میشود زنان بتوانند به راحتی آن را از داروخانه تهیه کرده و استفاده کنند.
مناسب برای افراد پرهیزکننده از هورمون
برخلاف قرصهای ضد بارداری یا آمپولهای هورمونی، اسفنج ضد بارداری هیچگونه ماده هورمونی ندارد. این ویژگی باعث میشود برای زنانی که از عوارض هورمونی نگراناند یا نمیخواهند بدنشان درگیر هورمونهای مصنوعی شود، انتخاب مناسبی باشد.
قابل استفاده فقط در زمان نیاز
برخلاف برخی روشها که نیاز به استفاده روزانه یا بلندمدت دارند، اسفنج تنها در زمان رابطه جنسی مورد نیاز است. این ویژگی برای افرادی که روابط جنسی نامنظم دارند یا نمیخواهند روشهای دائمی استفاده کنند، بسیار مفید است.
راحتی در حمل
اندازه کوچک و طراحی جمعوجور اسفنج ضد بارداری باعث میشود حمل آن بسیار آسان باشد. این ویژگی برای سفرها یا شرایط غیرمنتظرهای که نیاز به محافظت فوری دارند، بسیار کاربردی است.
بدون ایجاد وقفه در رابطه جنسی
برخی روشهای پیشگیری ممکن است فرایند رابطه را مختل کنند یا نیاز به آمادهسازی داشته باشند. اما استفاده از این روش پیش از شروع رابطه انجام میشود و در طول رابطه هیچ اختلالی ایجاد نمیکند.
اثربخشی مناسب
در صورتی که به درستی از اسفنج استفاده شود، میتواند محافظت خوبی در برابر بارداری ناخواسته فراهم کند.
عوارض استفاده از اسفنج ضد بارداری
این روش نیز مانند هر روش پیشگیری از بارداری شامل عوارض احتمالی است که در ادامه به بررسی عوارض استفاده از اسفنج ضد بارداری میپردازیم:
تحریک یا حساسیت واژن
یکی از عوارض رایج اسفنج ضد بارداری میتواند تحریک یا حساسیت واژن باشد. برای جلوگیری از این مشکل، توصیه میشود از اسفنج ضدبارداری به مدت طولانیتر از زمان توصیهشده استفاده نشود. در صورت بروز حساسیت، خارش یا ترشحات غیرطبیعی، استفاده را متوقف کرده و به پزشک مراجعه شود.
احساس ناراحتی هنگام استفاده
در صورتی که اسفنج بهدرستی وارد نشود یا از داخل واژن بهآرامی خارج نشود، ممکن است فرد احساس ناراحتی یا درد کند.
خطر افزایش عفونت
استفاده از اسفنج بیشتر از ۲۴ ساعت یا به طور مکرر میتواند خطر عفونت را افزایش دهد.
افزایش احتمال سندروم شوک سمی (TSS)
در موارد نادر، استفاده نادرست یا طولانیمدت از اسفنج ضد بارداری میتواند منجر به سندروم شوک سمی (TSS) شود. این یک عارضه جدی است که در صورت عدم درمان میتواند خطرناک باشد.
احتمال جابهجایی در حین رابطه
اگر اسفنج بهدرستی در جای خود قرار نگیرد، ممکن است در حین رابطه جنسی جابهجا شود و اثربخشی آن کاهش یابد.
درصد موفقیت اسفنج ضد بارداری
این موضوع به شدت به نحوه استفاده صحیح بستگی دارد. در زنانی که قبلاً باردار نشدهاند، اثربخشی این روش در حدود ۹۱ درصد است. اما در زنانی که سابقه بارداری دارند، اثربخشی به حدود ۸۰ درصد کاهش مییابد.
برای افزایش اثر این روش، بهتر است اسفنج همراه با کاندوم مورد استفاده قرار گیرد، مخصوصاً در مواردی که قصد جلوگیری قطعی از بارداری وجود دارد.
منع مصرف برای برخی افراد
استفاده از این روش برای همه افراد مناسب نیست. در چنین مواردی بهتر است از روشهای دیگر پیشگیری استفاده شود.
موارد منع مصرف عبارتاند از:
- سابقه حساسیت به اسپرم کش یا فوم پلیاورتان
- عفونتهای مکرر واژن یا دستگاه تناسلی
- سابقه سندروم شوک سمی (TSS)
- سابقه زایمان طبیعی یا سزارین که ممکن است دهانه رحم تغییر شکل داده باشد
مقایسه اسفنج ضد بارداری با سایر روشها
در مقایسه با دیگر روشهای پیشگیری، این روش مزایا و معایب خاص خود را دارد:
کاندوم
علاوه بر جلوگیری از بارداری، از بیماریهای مقاربتی هم پیشگیری میکند، ولی ممکن است پاره شود.
قرص ضد بارداری
اثربخشی بالا دارد، اما نیاز به مصرف روزانه و ممکن است عوارض هورمونی ایجاد کند.
IUD (دستگاه داخل رحمی)
اثربخشی بالا و ماندگاری طولانی، ولی نیاز به مراجعه به پزشک و هزینه بالا دارد.
اسفنج ضدبارداری
بدون هورمون و بدون نیاز به نسخه است، اما اثربخشی کمی کمتر دارد و نیاز به قرار دادن دقیق در واژن دارد.
سخن پایانی
اسفنج ضد بارداری یکی از روشهای کمتر شناختهشده اما کاربردی برای پیشگیری از بارداری است که به دلیل سهولت استفاده، در دسترس بودن و نداشتن هورمون، مورد توجه بسیاری از افراد قرار گرفته است. با این حال، لازم است قبل از انتخاب این روش، تمام جوانب از جمله مزایای استفاده از اسفنج ضد بارداری و عوارض استفاده از اسفنج ضد بارداری را به دقت بررسی کرده و در صورت نیاز با پزشک مشورت کنید.
سؤالات متداول
یک وسیله گنبدیشکل و نرم از جنس فوم برای جلوگیری از بارداری است که داخل واژن قرار میگیرد و با آزادسازی مواد اسپرمکش، از ورود اسپرم به رحم جلوگیری میکند. این روش کاملاً غیرهورمونی بوده و برای استفاده نیاز به نسخه پزشک ندارد.
دیافراگم و اسفنج از روشهای واژینال جلوگیری از بارداری هستند. نوع اول نیاز به اندازهگیری پزشک دارد و باید با اسپرمکش استفاده شود. در مقابل، اسفنج بدون نسخه قابل تهیه است، از قبل آغشته به اسپرمکش بوده و کار با آن آسانتر است.
کلاهک ضد بارداری وسیلهای سیلیکونی شبیه به دیافراگم است که روی دهانه رحم قرار میگیرد و نیاز به نسخه پزشک دارد، در حالی که اسفنج ضد بارداری بدون نسخه تهیه میشود و از قبل به اسپرمکش آغشته است. همچنین استفاده از اسفنج سادهتر بوده و نیازی به اندازهگیری سایز ندارد.
برای تعیین قیمت اسفنج ضدبارداری باید به برند تولیدکننده و تعداد اسفنج در هر بسته توجه کرد، اما معمولاً در رده قیمتی متوسط قرار دارد. این محصول اغلب بهصورت بستههای سهتایی عرضه میشود و از نظر هزینه، میتوان آن را با بستههای چندعددی کاندوم مقایسه کرد، با این تفاوت که برخی افراد به دلیل مزایای خاص آن، حاضر به پرداخت هزینه بیشتر هستند.
